Leraar met hart en ziel

Het boek lag al een tijdje op mij te wachten. ‘Leraar met hart en ziel’, de Nederlandse vertaling van ‘The courage to teach’ van Parker J. Palmer. Een boek over persoonlijke en professionele groei. De eerste twee alinea’s maken dat ik het boek niet meer kan wegleggen.

Ik ben leraar met hart en ziel en beleef momenten van overweldigende vreugde tijdens het lesgeven. Als mijn leerlingen en ik nieuw terrein verkennen, als we ons een weg kunnen baden door de moeilijkheden, en als het inzicht plotseling doorbreekt, is er geen mooier beroep dan het leraarschap.
Maar op andere momenten is de klas zó mat, moeilijk of chaotisch – zonder dat ik bij machte ben om er ook maar iets aan te doen – dat mijn pretentie om leraar te zijn een slechte grap lijkt. Dan is het alsof de vijand overal loert: in de leerlingen, die van een andere planeet lijken te komen, in het vakgebied, waarvan ik dacht dat ik er iets van wist en in mijn obsessie dat ik meen op deze manier mijn brood te moeten verdienen. Hoe kon ik ooit denken dat ik de duistere kunst van het lesgeven beheerste! Het is gemakkelijker de toekomst te voorspellen aan de hand van theebladeren.

Palmer onderkent drie ‘moeilijkheden’ bij het lesgeven. Het complexe vakgebied, de complexe leerlingen, maar ook, wat hij noemt, “we geven les in wie we zijn.” En dat is precies waar ‘Leraar met hart en ziel’ over gaat. Je kunt goed lesgeven niet terug herleiden tot technieken, tot aangeleerde methodes. “Goed leraarschap vloeit voort uit de identiteit en de integriteit van de leraar,” is hoe Palmer het stelt.

Een inspirerende video die ik af ent toe gebruik in workshops is de TED lezing van Simon Sinek, gebaseerd op zijn boek ‘Start with why’. Ik vraag mijzelf als docent, lerarenopleider, maar ook als trainer vaak af: waarom? Waarom doe ik dit werk? Palmer gaat nog een niveau dieper. Hij stelt zichzelf de wie-vraag: wie is de persoon die lesgeeft? “Hoe beïnvloed mijn persoonlijkheid de manier waarop ik omga met mijn leerlingen, mijn vakgebied, mijn collega’s, mijn wereld?”

Ik heb ooit op een conferentie Ilse Gabriëls mogen interviewen, leraar van het jaar in 2011. Samen kwamen we tot een mooie conclusie: goed leraarschap is de bereidheid hebben om glorieus te falen. Het is een boodschap die ik in het boek van Palmer opnieuw tegenkom, daar waar hij Gandhi citeert. Gandhi noemde zijn leven “een serie experimenten met de waarheid.” Palmer noemt lesgeven “een dagelijkse oefening in kwetsbaarheid.” En daar kan ik als docent, als lerarenopleider, maar ook als trainer aan relateren. Lesgeven is een professie. Maar lesgeven speelt zich ook af op het persoonlijke vlak. En dat is precies wat het beroep van leraar zich onderscheidt van zo vele andere beroepen. Ik zoek in mijn lessen en trainingen naar verbinding. Verbinding tussen mijzelf, mijn vakgebied en mijn leerlingen / deelnemers. Want, zo luidt de slogan van hetkind.org, “zonder relatie geen prestatie.” Tegelijkertijd maak ik daarmee mijn vakgebied maar zeker ook mijzelf ontzettend kwetsbaar. Kwetsbaar voor het oordeel van de ander. Kwetsbaar voor spot. Kwetsbaar voor afwijzing. En ga zo maar door.

Op de i&i conferentie van 2011 mocht ik één van de keynotes verzorgen, ‘Morphing my class‘. Ik besloot om te starten met een vergelijking die ik van Willem-Jan Renger heb geleend: het onderwijs lijkt zich in een soort ‘scrum’ te bevinden. Iedereen houdt elkaar gevangen. En pas als je heel veel kracht zet, krijg je de boel misschien – slechts een klein beetje – in beweging. Ik denk dat die opvatting veel leraren lam slaat. We wachten tot ‘zij’ de problemen oplossen. We vergeten dat ‘wij’ onderdeel uitmaken van hetzelfde systeem. Ik probeerde in mijn voordracht een voorbeeld uit mijn eigen praktijk te geven van wat ooit in een reclame als volgt werd verwoord: ‘verbeter de wereld en begin bij jezelf.’ Met andere woorden, zoek naar de mogelijkheden binnen de kaders. Kijk naar wat er wél mogelijk is, binnen de mogelijkheden die je alleen al hebt in jouw eigen klas. Palmer verwoordt het wat mij betreft nog mooier:

Er is echter een alternatief voor afwachten: we kunnen weer gaan geloven in de kracht van het innerlijk om ons werk en ons leven te transformeren.

Ik ben net begonnen in ‘Leraar met hart en ziel’. Maar nu al, nauwelijks halverwege, raakt het boek mij diep. Hoe kunnen we onszelf herinneren en blijven herinneren aan wie wij zijn? Hoe kunnen we zorgen dat wij, in plaats van onszelf te zien als slachtoffers en onze kracht weg te geven, in onze kracht blijven staan? Ik heb niet het antwoord, maar ik ben ontzettend nieuwsgierig naar de verhalen en mogelijke antwoorden van andere leraren.

Op 3 december organiseert Rosa Njoo, docente Spaans aan het Gerrit Rietveld College in Utrecht, namens The Crowd een inspiratieavond ‘Leraar met hart en ziel.’ Wie deelt zijn verhaal? Klik hier voor meer info of aanmelden.

Advertenties

Een “The Crowd Event” …

patrick vaanhold

Dit gastblog is geschreven door Patrick Vaanhold in het kader van Deel je Blog dag. Binnenkort organiseert Patrick de activiteit ‘Social Media in de klas‘ voor The Crowd. Je kunt hem verder vinden op zijn eigen blog en natuurlijk op Twitter.

Een “The Crowd Event” …. is anders dan andere workshops of cursussen. Voor een ‘Crowdie’ (een deelnemer aan the Crowd) is dat duidelijk, maar voor een ‘buitenstaander’ is dat verschil er niet helemaal. Waar zit ‘m dan dat grote verschil in (volgens mij)? In een aantal dingen;

  • een event is georganiseerd op initiatief van een deelnemer (of volger)
  • een event is georganiseerd door deelnemers
  • een event wordt ‘gehost‘ (gefaciliteerd) door deelnemers

Al deze dingen maken het dat een event anders is dan een ‘standaard’ workshop die gegeven wordt door een bureau dat er voor ingehuurd is (vaak door het MT).
Omdat het initiatief tot het event afkomstig is van een deelnemer, sluit de insteek daarvan vaak beter aan bij de vraag die de deelnemers aan het event hebben. Niet een workshop over sociale media en dan eerst te horen krijgen wat sociale media zijn en dat er haken en ogen aan zitten. Nee een event over het gebruik van Sociale Media in het onderwijs, gaat over …. inderdaad het gebruik van sociale media in het onderwijs. Dat gebruik wordt dan toegelicht met voorbeelden uit de praktijk, die door mensen uit het onderwijs zelf ook toegepast zijn. Niet, zoals vaak bij cursussen, ‘ontwikkelt’ en bedacht, maar concreet uitgevoerd in de praktijk. En dat komt natuurlijk omdat de events georganiseerd worden door deelnemers aan the Crowd.

Ik heb het genoegen gehad om deel te nemen aan een event (Flipping de klas, van Frans Droog en Marieke Simonis). Ik het het genoegen gehad online mee te mogen kijken (ook vaak een mooie optie) met events (oa POVO van oa Karel Hermans ea). En op dit moment heb ik het genoegen een event zelf te mogen organiseren (Social in de klas, met Suzanne Lusthouwer en Frans Droog). En in alle gevallen valt mij het enthousiasme van organisatoren en deelnemers op, voor, tijdens en na het event.

Ik hoop dat we in staat zijn dit mooie initiatief uit te breiden. Dat we op weg kunnen naar 750 of meer mensen die betrokken zijn. Dat we daardoor nog meer enthousiasme, kennis, kunde en liefde voor het vak onderwijs, binnen kunnen halen. En dat we daarmee onszelf nog beter kunnen maken dan we, ondanks vele verhalen, echt al wel zijn.

Met The Crowd kunnen we heel veel leren, heel veel ontdekken en daarmee onszelf en anderen een leven-lang-lerend maken. Wie doet er mee?

Deel je blog dag, wie doet er mee?

Het is vandaag “deel je blog dag”, een initiatief van Freek Jansen waarover hij vorige week schreef op website van Marktingfacts. (http://www.marketingfacts.nl/berichten/22-oktober-deel-je-blog-dag)

Het leek mij een mooie gelegenheid om jullie eens te vragen een ‘gastblog’ te schrijven op de blog van The Crowd.

Dus wil je iets vertellen over je ervaringen met The Crowd, eens vertellen over hoe het is een activiteit op te zetten of een stukje schrijven over een activiteit waaraan je mee hebt gedaan? Laat het me weten!

Wie doet er mee?